Urartu’dan Selçuklulara Ağrı’nın Tarihi ve Gezilecek Yerleri

Ağrı: Doğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan Ağrı hem tarih severlerin hem de doğaya ilgi duyanların görmesi gereken şehirlerimizden biri. Son derece sıcak insanları bulunan şehir Doğu’nun kültürünü en iyi şekilde yansıtan şehirler arasında bulunuyor. Son derece önemli ve görkemli büyük dağlarla çevrili olan Ağrı Türkiye’nin en doğusunda yer alıyor. Ağrı gezilecek yerleri ve kendine has yöresel yemekleri ile gelenlere farklı bir gezi deneyimi yaşatıyor.

Tarihin çok eski devirlerinden bu yana çeşitli medeniyetlere ev olan yaz ve bahar aylarında çok sayıda misafir ağırlıyor. Özellikle birçok tarihi mekanın bulunduğu şehirde yabancı turistlerin de ilgisini çeken çok sayıda lokasyon bulunuyor. Ağrı Türkiye’yi İran’a bağlayan şehirlerimiz arasında yer alıyor. Şehir merkezi denizden yaklaşık olarak 1640 metre yüksekliktedir. Doğuda İran yer alırken kuzey tarafında Kars ve Iğdır şehirlerimiz yer alıyor. Batıda Erzurum ve Muş ile komşu olan şehrimiz güney tarafta Van ve Bitlis ile komşudur.

Türkiye’nin en yüksek dağlık yerlerine sahiptir. Ülkenin en büyük dağı olan Ağrı Dağı’nın büyük bir kısmı da yine ilk sınırları içerisinde bulunuyor. Hatta şehre ismini veren bir dağdır. Bunların yanında Tendürek Dağı ve Süphan Dağı gibi önemli volkanik dağların bir kısmı da yine il sınırları içerisinde bulunuyor. Ağrı yüksek rakıma sahip olduğu için karasal iklimin hüküm sürdüğü şehirlerimizdendir. Sert karasal iklim hakimdir. Yazlar sıcak olsa da kış ayları hem uzun hem de oldukça sert geçmektedir. En fazla yağmur ise Mayıs ayında düşer.

Ağrı’nın Tarihine Kısa Bir Bakış

Ağrı’nın tarihi ilk uygarlıklar dönemlerine dayanmaktadır. Buradaki en eski yerleşim izleri M.Ö. 2000’li yıllara kadar uzanıyor. Bölgede birçok medeniyet hüküm sürse de en çok iz bırakanlar arasında Hurriler, Urartular, İran Egemenliği ilk sıralarda geliyor. Daha sonra Büyük İskender’in fetihleri başlamış ve burada Roma ve Bizans İmparatorluklarının da çeşitli izleri kalmıştır.

Bölgeye gelen ilk Türk boyu ise Sakalardır. Doğu Anadolu’ya yerleşen ilk Türk grupları arasında oldukları bilinmektedir. İslam’a dair fetihler ise ilk defa Hz. Osman dönemlerinde başlamıştır. Daha sonraki süreçlerde ise 1054 senesinde Selçuklular Türkmen akımlarına başlamışlardır. Bu dönemlerden sonra da bölge Türklerin egemenliği altına girmiştir. Yavuz Sultan Selim ise 1514 senesinde Çaldıran Seferi ile Ağrı ve çevresini Osmanlı topraklarına dahil etmiştir. Bu nedenle Ağrı tarihi yerleri de doğal güzellikleri kadar fazladır.

Ağrı’nın Tarihi ve Turistik Yerleri

Ağrı’yı gezmek ve görmek istiyorsanız hem doğal güzellikleri hem de tarihi mekanları görmelisiniz. Burada özellikle tarihi yerler tarih severlerin en çok ilgi duyduğu alanlar arasında yer alıyor. Urartulardan, Selçuklulardan, Osmanlılardan günümüze ulaşan tarihi yerleri ile Ağrı görülmesi gereken yerler bakımından en zengin şehirlerdendir. Bu gezilecek yerleri sizler için şu şekilde sıralamak ve sonrasında da başlıklar halinde açıklamak mümkündür:

• İshak Paşa Sarayı
• Urartu Kalesi
• Eski Beyazid Camii
• Ahmed-i Hani Türbesi
• Şoşik Kalesi/ Karlıca Kalesi
• Üç Kilise
• Patnos Kalesi
• Meya Mağaraları

Ağrı’nın Sembolü: İshak Paşa Sarayı

İshak Paşa Sarayı hemen her herkesin görmesi gereken saraylardan biridir. Burası şehir merkezinden yaklaşık olarak 40 kilometre kadar uzakta yer almaktadır. Her sene yüzbinlerce kişinin ziyaret ettiği saray Osmanlı mimarisinin en önemli örnekleri arasında yer alıyor. Buraya hem kendi özel aracınızla hem de otobüslerle ulaşabilirsiniz. Yaklaşık olarak 1000 metrekare alana kurulu olan saray birtakım restorasyon çalışmaları ile her gelene kapılarını aralıyor.

Sarayın içerisinde yaşam alanları dışında medrese, kütüphane, camı gibi bölümler de bulunuyor. Ziyaretçiler burayı rahatlıkla gezebiliyor. Sabahları 09:00 ile akşam 18:30 saatleri arasında ziyaret edebilirsiniz. Giriş ücretli olsa da yüksek bir ücreti bulunmamaktadır.

Tarihe Meydan Okuyan Urartu Kalesi

Urartu kalesi de Ağrı gezilecek yerler arasında son derece etkileyici mekanlar arasında bulunuyor. Burası tarihe tanklık eden önemli yapılardan biridir. Kalenin yapım yılı hakkında net bilgiler bulunmuyor. Fakat her sene binlerce yerli ve yabancı turistler tarafından gezilmektedir. Şehir merkezinden 60 km mesafede yer alan bu kaleyi özel araçlarınızla ulaşarak ziyaret edebilirsiniz. Aynı zamanda otobüslerle de gelebilirsiniz. Sarp kayalıklar üzerine kurlu olan kale yaklaşık olarak 20 metre yüksekliktedir. Bunula birlikte giriş ücreti de bulunmuyor.

Ahmed-i Hani Türbesi

Ahmed-i Hani Türbesi Doğubeyazıt ilçesinin merkezine 8 km mesafede bulunuyor. Ağrı’nın sembolü olarak İshak Paşa Sarayı’nın üzerinde bulunmaktadır. Ünlü bir mutasavvıf olan Ahmed-i Hani adına yaptırılmıştır. Kendisi aynı zamanda hem filozof hem de şairdir. Bölgede en fazla ziyaret edilen türbeler arasında yer almaktadır. Özellikle inanç turizminin en önemli alanlarından biridir. Türbeye sonraki yıllarda cami de eklenmiştir.

Eski Beyazid Cami

Eski Beyazid Cami, Doğubeyazıt Kalesi yanında inşa edilen bir camidir. I. Selim döneminde Çaldıran Savaşı sonrasında kalenin Osmanlı topraklarına katılması ile birlikte bu cami de inşa edilmiştir. Caminin en önemli özelliklerinden birisi de taşlarının renkli kesme taş olmasıdır. Merkezi kubbeli olarak inşa edilen cami tek bir minareye sahiptir. Bunun yanında sade mimari yapısı ile Ağrı tarihi yerleri arasında kendine has bir yeri bulunuyor.

Şoşik Kalesi ya da Karlıca Kalesi

Ağrı gezilecek yerler arasında görmeniz gereken yerlerden birisi de Şoşik Kalesidir. Burası Karlıca Köyü sınırları içerisinde bulunuyor. Bu nedenle bu isimle de anıldığı söylenebilir. Evliya Çelebi Seyahatname eserinde bu yapının Akkoyunlular tarafından yapıldığını belirtmiştir. Fakat başka tarihi kaynaklarda yeterince bu konu hakkında bilgi bulunmamaktadır.

Urartulardan Kalma Patnos Kalesi

Ağrı’nın hemen her köşesinde farklı bir tarihi mekan yer alıyor. Urartulardan kalma bir diğer kale ise Patnos Kalesi’dir. Bu kale Aznavur Tepesi ve Giresor Tepe mevkiinde yer alıyor. Patnos ilçesine yakın bir yerde bulunan kalenin zamanında Urartular tarafından kullanıldığı bilinmektedir. Hatta Urartu Kralı II. Sarduri’ye ait kutsal alanlar olduğu da bilinmektedir.

Tarihi Mekan Severler İçin Üç Kilise

Üç Kilise de bölgede görülebilecek ilgi çeken tarihi mekanlar arasında yer alıyor. Burası Murat Nehri güney tarafında bulunan Taşteker Köyü’nde bulunuyor. Rivayete göre Nuh Peygamber’in mezarının da bu civarda olduğu düşünülmektedir.

Meya Mağaraları

Ağrı Diyadin ilçesinde yer alan Meya Mağaraları da görülebilecek yerlerdendir. Burası ilçeye 15 km mesafede bulunuyor. Günbuldu Köyü yakınlarında yer alan mağaralar yüksek kayalıklar içerisindedir. Çok katmanlı yaşam alanları ve odalar ile burası son derece ilgi çekici özelliklere sahiptir. Bundan dolayı da Ağrı gezilecek yerler arasında önemli bir yere sahiptir.

Ağrı Kayak Merkezleri ve Kış Turizmi

Ülkenin en doğusunda olsa da Ağrı’nın geri kalmış bir şehri olduğunun düşünülmemesi gerekiyor. Burada da çok sayıda kayak merkezi bulunuyor. Kış turizminin canlı olduğu yerlerdendir. Özellikle Ağrı’nın doğal güzellikleri ve yerlerini görmek istiyorsanız mutlaka kayak merkezlerini de ziyaret etmeniz gerekiyor. Bu merkezler arasında en çok dikkati çekenler şunlardır:

• Bubi Dağı kayak merkezi/ şehir merkezine 20 km
• Küpkıran kayak merkezi/ şehir merkezine 2-2,5 km
• Güneykaya kayak merkezi/ şehir merkezine 43 km

Ağrı Mutfak Kültürü

Ağrı mutfağı birçok şehrin mutfağından çok farklı tatlara sahiptir. Burada en tanınmış yemeklerden birisi Abdigör Köftesidir. Bu şehrin en lezzetli yemeklerinden biridir. Klasik köftelerden farkı ise kıyma ile değil tokmak ile dövülen et ile yapılmasıdır. Ağrı restoranları bu yemeği yiyebileceğiniz yerler arasındadır. Bunun yanında şehirde balık tüketimi de oldukça fazla. Balık Gölü üzerinde bulunan birçok tesiste alabalık yetiştiriliyor. Önemli tatlar arasında sarımsaklı yoğurt ile yenen Ağrı usulü haşıl da önemli bir yere sahiptir. Aynı zamanda hengel, yumurtasız murtuğa gibi yemekler de burada önemli tatlar arasında yer alıyor.

Ağrı’da Sanat Kültür ve Festivaller

Ağrı kış ayları çok sert geçen şehirlerden olsa da şehrin son yıllarda kendine has birtakım sanat ve festival çalışmaları bulunmaktadır. Ağrı gezilecek yerleri kadar festivallerini de merak ediyorsanız gezi tarihlerinizi bunlara denk getirebilirsiniz. Burası Uluslararası Ağrı Dağı Tırmanışı etkinliğine ev sahipliği yapıyor. Her sene yurt dışından gelen tırmanış ekiplerini ağırlamaktadır. Aynı zamanda İshak Paşa Sarayı Festivali de yaz aylarında son derece güzel bir atmosferde kutlanıyor. Bunlara ek olarak ilçe bazında Geleneksel Kültür ve Sanat Şenlikleri de düzenlenmektedir.

Ağrı Ulaşım Olanakları

Ağrı şehrine ulaşmak istiyorsanız en hızlı şekilde havayolu ulaşımını tercih edebilirsiniz. Ağrı Ahmed-i Hani Havalimanı şehir merkezine yaklaşık olarak 8,5 km mesafede yer almaktadır. Bunun yanında seferler İstanbul ve Ankara gibi farklı şehirlerden düzenlenmektedir. Yani birçok büyük şehirden buraya havayolu ile gelmek mümkündür. Havalimanında bulunan Havaş servisleri ile şehre gelebilirsiniz. Karayolu ile ulaşım kış aylarında zorlu olabilir. Ancak D-965 devlet yolları ile şehre ulaşabilirsiniz. Otobüsle gelmek isteyenler için her şehirden sefer bulunmaktadır. Ağrı gezilecek yerleri ve doğal güzellikleri ile her geleni büyüleyen şehirlerdendir.

Ağrı ilinde bulunan ilçeler şunlardır:

• Diyadin
• Doğubayazıt
• Eleşkirt
• Hamur
• Patnos
• Taşlıçay
• Tutak